Université d’Isfahan Revue des Études de la Langue Française 2008-6571 9 2 2017 07 01 مفهوم عشق در ادبیات کلاسیک فارسی: در کشاکش میان احساس جسمانی و روحانیتی عرفانی Le concept de l’amour dans la littérature persane classique: entre sensualité physique et spiritualité ‎mystique 47 56 22445 10.22108/relf.2017.103229.1018 FR Rouhollah Hosseini University of Tehran Journal Article 2017 03 30 به دلایلی که عمدتاً به فرهنگ و اخلاقیات بازمی‏گردد، هنر ایرانی، در تمامی مظاهرش، از تئاتر و داستان گرفته تا شعر و نقاشی‏اش، در طول تاریخ برای خود جهان خیالی ویژه‏ای برساخته است که در آن لذات جسمانی تنها از طریق و از مسیر ابهام یا القاء قابلیت بیان و بروز و ظهور می‏یابد. به عنوان مثال، در ادبیات کلاسیک پارسی، که در آن عشق از جایگاه برجسته‏ای برخوردار است، بیان شهوت و لذت جسمانی شکلی <em>مورب</em> دارد؛ به عبارت دیگر، توصیف معشوق در زبان و بیانی مستتر و همراه با ابهام و ایهام است که البته همین شیوه هم در تحریک احساسات خواننده بی‏تاثیر نیست. در واقع، ادبیات و به طور ویژه شعر کلایسک پارسی سرشار از احساسات جسمانی است که به دلیل بیان غیرمستقیم یا ابهام‏آمیزشان منشاء تفاسیر متفاوتی میان مفسرین و منتقدین بوده‏اند. در این میان برخی، تفسیری کاملاً افلاطونی از عشق مطرح در شعر کلاسیک فارسی داشته‏اند، و برخی دیگر آن را کاملاً زمینی و جسمانی دانسته‏اند. در این مقاله ما بر آنیم تا با اتکاء به اشعار دو تن از بزرگان شعر کلاسیک فارسی‏، حافظ و سعدی، در قالب مطالعه‏ای مضمونی و با رویکردی جامعه‏شناختی و تاریخی، تاملی داشته باشیم در شیوه‏های برزو و ظهور این مفهوم، و سعی می‏کنیم به برخی از عناصر تاریخی، اخلاقی و فرهنگی که در تعین این مفهوم موثرند و موجب تفاسیر متفاوتی که اشاره شد، می‏شوند، بپردازیم. Pour des raisons d’ordres moral et culturel, l’art iranien, dans toutes ses manifestations, théâtrale ou romanesque, dans la poésie ou dans la peinture, s’est fait, tout au long de son histoire, un monde imaginaire particulier où l’amour sensuel trouverait rarement lieu d’expression, et cela à travers l’ambigüité et la suggestion. Cet amour fait en effet diluer, si ce n’est étouffer, sa force à travers le texte et met ainsi son lecteur en face d’une double interprétation. Ce dernier se met en pendule entre le ciel et la terre. Aussi, peut-on parler d’une «expression <em>oblique </em>de l’amour charnel» à l’œuvre dans, par exemple, la littérature persane classique, laquelle donne une place primordiale à ce concept d’amour ainsi qu’à la description de l’être aimé dans un langage camouflé qui ne manque en rien à stimuler la sensualité du lecteur. Cette littérature est pour ainsi dire pleine de sensations charnelles qui, vu leurs manifestations indirectes, ont donné l’objet à de différentes interprétations chez les critiques. Les uns ont voulu voir comme platonique l’amour exprimé dans la poésie persane classique tandis que d’autres l’ont considéré comme parfaitement physique. Notre objectif, dans cet article, est d’examiner par une étude thématique et dans une approche socio-historique, les modalités de la présence du concept de l’amour dans la poésie classique iranienne, et cela en nous appuyant sur deux poètes phares de cette littérature, Hâfez et Saadî, tout en essayant de mettre en évidence les facteurs, historique, morale ou culturel qui caractérisent ce concept, et qui font que l’amour s’exprime d’une manière équivoque https://relf.ui.ac.ir/article_22445_7b388038bdb1a0f670745a6e329b4976.pdf