Université d’Isfahan Revue des Études de la Langue Française 2008-6571 17 2 2026 02 20 آتش در ترز دسکیرو اثر فرانسوا موریاک: تحلیلی از دیدگاه گاستون باشلار Le Feu dans Thérèse Desqueyroux de François Mauriac: Une Analyse à Travers la Perspective de Gaston Bachelard  61 76 29894 10.22108/relf.2025.145909.1271 FR Vida Amini Badr Doctorante en langue et littérature françaises, Département de la langue française, SR.C., Université Azad Islamique, Téhéran, Iran Anet Abkeh Professeure-assistante, Département de la langue française, C.TC., Université Azad Islamique, Téhéran, Iran Leila Shobeiry Professeure-assistante, Département de la langue française, SR.C., Université Azad Islamique, Téhéran, Iran Journal Article 2025 08 03 پژوهش حاضر به بررسی عنصر «آتش» در رمان ترِز دِسکِرو اثر فرانسوا موریاک بر پایۀ نقد تماتیک گاستون باشلار می‌پردازد. با پیروی از روش باشلاری ـ که برای تصاویر ابتدایی نقشی اکتشافی و سازنده قائل است ـ نشان داده می‌شود که آتش در این رمان به‌منزلۀ الگویی دیالکتیکی عمل می‌کند: از یک‌سو نماد شور، اشتیاق و میل به رهاییِ ترِز است و از سوی دیگر در خود بذر ویرانی، گناه و انزوا را نهفته دارد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا عنصر آتش در بافت روایی و روان‌شناختی اثر، تنش میان ارادۀ آزادی و آگاهی از پیامدهای آن را بازمی‌تاباند؟ بر این اساس، فرضیۀ مقاله بیان می‌دارد که آتش به‌طور هم‌زمان سه کارکرد اساسی را در خود جای می‌دهد: فعّال‌سازی (اراده و عصیان)، تطهیر (امکان نوزایی و باززایی)، و خطر (خودویرانگری و گسست از پیوندهای اجتماعی). با اتکا بر خوانشی تحلیلی و متنی ـ متمرکز بر تصاویر اخگر و شعله و نسبت آن‌ها با عناصر آب و خاک ـ پژوهش حاضر نشان می‌دهد که آتش در رمان، درعین‌حال که کاشف امیال سرکوب‌شده و عامل تطهیر نمادین است، به‌عنوان نیروی محرک تعارض اخلاقی نیز عمل می‌کند. همچنین، عناصر مکمل (آب به‌منزلۀ آینه و آرامش، و خاک به‌عنوان ریشه‌مندی) که شعله را تعدیل می‌کنند، پویایی شخصیت ترِز را به‌شکلی ژرف دوگانه و مبهم می‌سازند. در پایان، نتیجه گرفته می‌شود که آتش در جهانِ موریاک نه استعاره‌ای صرفاً قهرمانانه و نه نمادی از محکومیت است، بلکه ابزاری انتقادی برای کاوش در بهای اخلاقیِ جست‌وجوی هویت به‌شمار می‌آید و آزادی را به‌مثابۀ فرایندی دگرگون‌ساز معرفی می‌کند که گاه مستلزم فداکاری‌ها و رنج‌های عمیق انسانی است. L’analyse proposée examine l’élément du feu dans Thérèse Desqueyroux de François Mauriac au regard de la critique thématique de Gaston Bachelard. En suivant la méthode bachelardienne — qui accorde une valeur heuristique aux images élémentaires — nous montrons que le feu fonctionne dans le roman comme un motif dialectique: il symbolise à la fois la passion et le désir d’émancipation de Thérèse, l’héroïne, tout en portant en germe la destruction, la culpabilité et l’isolement. La question problématique est la suivante: le feu traduit-il, dans la texture narrative et psychologique de l’œuvre, la tension entre la volonté de liberté et la conscience des conséquences? Nous avançons l’hypothèse que le feu articule simultanément l’activation (volonté, révolte), la purification (possibilité de renouvellement) et le danger (autodestruction, perte d’appartenance sociale). Par une lecture textuelle étayée — focalisée sur les images de braise, de flamme et sur leurs interactions avec l’eau et la terre — nous dégagerons plusieurs fonctions du feu: révélateur de désirs refoulés, agent de purification symbolique et moteur de conflit éthique. L’analyse montre aussi que les éléments complémentaires (l’eau comme miroir et apaisement, la terre comme enracinement) modulant la flamme rendent la dynamique du personnage profondément ambivalente. En conclusion, le feu chez Mauriac n’est ni une pure métaphore héroïque ni un simple symbole de condamnation: il constitue un instrument critique pour explorer les coûts moraux de la quête d’identité et invite à concevoir la liberté comme une transformation exigeant parfois des sacrifices douloureux. https://relf.ui.ac.ir/article_29894_987cbe20076a805dae6708b010677519.pdf